Stroom terugleveren: dynamisch contract of vast tarief

Hendrik Jan de Vries

Warmtepompinstallateur en energiebesparingsadviseur

Zonnepanelen op je dak: heerlijk, die lagere energierekening. Maar zodra je ze hebt, begint het volgende hoofdstuk: wat doe je met al die stroom die je overhoudt?

Je levert hem terug, natuurlijk. Maar hoe je dat regelt, maakt flink wat uit voor je portemonnee.

De energiemarkt is de afgelopen jaren op z’n kop gegooid. De tijd van ‘even snel een vast contract afsluiten en verder niet kijken’ is voorbij. Tegenwoordig hoor je overal termen als ‘dynamische energiecontracten’ en ‘salderen’.

Maar wat is nu echt slim? Ga je voor de zekerheid van een vast tarief of duik je in de spannende wereld van de dynamische prijzen?

Wij zetten de opties voor je op een rij, zonder ingewikkelde jargon. Zo weet jij precies wat je moet kiezen om het maximale uit je zonnepanelen te halen.

De basis: Wat is stroom terugleveren eigenlijk?

Stel: het is zonnig, je werkt thuis en je zonnepanelen draaien op volle toeren.

Ze produceren meer stroom dan je op dat moment verbruikt. Die overtollige energie gaat het net op. Tot 2023 was dat een eenvoudig verhaal.

Je leverde stroom terug en kreeg daar een vaste vergoeding voor via je energieleverancier. Dit heette salderen. Je betaalde voor stroom die je van het net haalde en kreeg credits voor wat je teruggaf. Simpel.

Maar sinds 1 januari 2024 is het speelveld veranderd. Nederland is overgestapt op een nieuw systeem: dynamic netting.

Dit betekent dat de prijs die je krijgt voor je teruggeleverde stroom niet meer vaststaat, maar meebeweegt met de marktprijs op dat moment. De energiemarkt is nu een soort aandelenbeurs voor stroom, en jij bent de handelaar.

Dynamisch contract: De aandelenbeurs voor stroom

Een dynamisch energiecontract klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel. Je betaalt de prijs die op de markt wordt bepaald, voor zowel stroom die je afneemt als stroom die je levert.

De prijs verandert per uur, soms zelfs per minuut. Dit is de ‘spotprijs’. Waarom verandert die prijs?

De voordelen van dynamisch

• Hoge opbrengst tijdens pieken: Lever jij stroom terug op een moment dat de vraag hoog is? Dan kun je flink verdienen. Denk aan koude winterdagen wanneer de wind niet waait en de zon niet schijnt.
• Meer controle: Door je verbruik te verplaatsen naar momenten dat de stroom goedkoop is (bijvoorbeeld je wasmachine aanzetten als het waait), kun je nog meer besparen.
• Transparantie: Je ziet precies wat de stroom op dat moment kost.

De nadelen van dynamisch

• Onzekerheid: Je weet nooit precies wat je volgende maand betaalt. Dit kan voor spanning zorgen.
• Risico: Als je geen zonnepanelen hebt en juist veel stroom verbruikt op dure momenten, kan het duurder uitpakken.

Het is een kwestie van vraag en aanbod. Op een zonnige zondagmiddag, als iedereen met zonnepanelen stroom levert, is het aanbod gigantisch.

De prijs kan dan flink dalen, zelfs tot onder de €0,00 per kWh (je betaalt dan dus om stroom te leveren, wat gelukkig in Nederland niet mag). ’s Avonds als iedereen thuiskomt, de koken en de lampen aanzet, stijgt de vraag en dus de prijs. Bekende energiebedrijven die dynamische contracten aanbieden zijn onder andere Eneco, Nuon, Greenchoice en Vandebron. De exacte voorwaarden verschillen, dus lees altijd de kleine lettertjes.

Vast tarief: De veilige haven

Een vast tarief is de oude vertrouwde manier. Je spreek een prijs af voor stroom die je afneemt én voor stroom die je levert.

Deze prijs staat vast voor de looptijd van je contract (meestal 1, 3 of 5 jaar). Het grootste voordeel is zekerheid.

Je energierekening is elke maand hetzelfde. Je weet precies waar je aan toe bent, of het nu stormt of dat de zon volop schijnt. Voor mensen met een vast verbruikspatroon en een hekel aan financiële verrassingen is dit een prettige keuze. De prijzen voor vaste contracten liggen momenteel vaak tussen de €0,30 en €0,50 per kWh, afhankelijk van de looptijd en de leverancier. Hoewel dit soms hoger kan zijn dan de gemiddelde dynamische prijs, koop je met een vast contract rust.

Het grote verschil: Dynamisch vs. Vast

Het belangrijkste verschil zit 'm in wie de regie heeft. Bij een vast contract geef je de regie uit handen in ruil voor zekerheid.

Je betaalt een vaste prijs, ongeacht wat de markt doet. Bij een dynamisch contract houd je de regie zelf.

Je speelt in op de markt. Dit vraagt wel wat van je. Je moet weten wanneer je zonnepanelen produceren en wanneer je zelf stroom verbruikt. Het is een actieve keuze.

Een veelgestelde vraag is: "Krijg ik bij een dynamisch contract ook te maken met terugleverkosten?" De term ‘terugleverkosten’ is hier een beetje verwarrend.

Bij dynamisch contracten is er geen sprake van een vaste vergoeding die je krijgt. In plaats daarvan bepaalt de marktprijs wat je ontvangt. Als de marktprijs laag is (veel aanbod), ontvang je weinig.

Als de marktprijs hoog is, ontvang je veel. De overheid heeft wel een minimale afnameprijs vastgesteld (de salderingswaarde), maar je werkelijke opbrengst kan dus hoger of lager zijn.

Salderen: De regeling die (bijna) verdwijnt

Om de juiste keuze te maken, moet je begrijpen wat salderen is.

Salderen is het 'wegstrepen' van de stroom die je levert tegen de stroom die je afneemt. Tot 2025 mag je dit nog doen tot een maximum van 1 Megawattuur (MWh) per jaar. Dit betekent dat je voor de eerste 1.000 kWh die je levert, geen energiebelasting en opslag duurzame energie betaalt.

Dit is een enorme besparing. Per 1 januari 2025 wordt de salderingsregeling stapsgewijs afgebouwd.

Vanaf dat moment lever je alle stroom die je opwekt aan het net tegen de marktprijs (dynamisch) of je vaste prijs.

Vervolgens koop je alle stroom die je nodig hebt, weer in tegen de marktprijs of je vaste prijs. Dit maakt de keuze voor een dynamisch contract vanaf 2025 nog interessanter, omdat je dan optimaal kunt profiteren van de momenten dat je zelf stroom opwekt en gebruikt.

Wat is nu de beste keuze voor jou?

Er is geen pasklaar antwoord. De beste keuze hangt volledig af van jouw situatie. Vraag jezelf het volgende af:

1. Hoe ziet je dag eruit?

Ben je overdag vaak thuis en verbruik je stroom op het moment dat je zonnepanelen produceren?

Dan is een dynamisch contract vaak voordeliger. Je gebruikt je eigen stroom direct en levert alleen terug als het echt nodig is.

2. Hoeveel stroom lever je terug?

Ben je juist een avondmensch en verbruik je vooral stroom als de zon al onder is? Dan kan een vast tarief voordeliger zijn, omdat je dan inkoopt tegen een vaste prijs. Heb je een flink zonnepaneel-arsenaal dat veel meer opwekt dan je verbruikt?

Dan is dynamisch interessant. Je levert veel terug en profiteert van de hoge prijzen op momenten dat de vraag groot is.

3. Hoe sta je in risico?

Lever je weinig tot niets terug? Dan maakt het minder uit; een vast contract geeft je dan gewoon rust. Vind je het prima om te schommelen met de markt en heb je een buffer voor onverwachte rekeningen? Kies dan voor dynamisch.

Wil je liever geen risico en weet je graag precies wat je kwijt bent? Ga dan voor vast.

Conclusie: De keuze is aan jou

De wereld van energie is ingewikkelder geworden, maar ook eerder voor wie het slim aanpakt.

De tijd van passief stroom terugleveren is voorbij. Met de afschaffing van de salderingsregeling in het verschiet, wordt het steeds belangrijker om je eigen energie te managen. Dynamic netting biedt kansen voor wie zijn verbruik kan afstemmen op de productie. Het kan je een hogere opbrengst opleveren, zeker als je slim gebruikmaakt van de pieken in de markt.

Een vast tarief blijft de veilige haven voor wie zekerheid boven winstmaximalisatie stelt. Wat je ook kiest, zorg dat je het doet met je ogen open.

Vergelijk aanbieders als Eneco, Nuon en Vandebron op basis van jouw specifieke situatie.

En onthoud: de energiemarkt is geen hogere wiskunde, het is gewoon een kwestie van weten wat je doet. Dus, welke kant gaat het op met jouw energierekening?