Warmtepomp koelen in de zomer: kan dat met elk model

Hendrik Jan de Vries

Warmtepompinstallateur en energiebesparingsadviseur

De zomer komt eraan. De eerste zonnestralen lokken ons naar buiten, maar na een week hitte begint het gegarandeerd te kriebelen binnen.

Die warme broeierigheid in huis, hoe kom je er vanaf? Je hebt waarschijnlijk al geïnvesteerd in een warmtepomp voor die heerlijke warme voeten in de winter. Maar nu? Kan dat ding eigenlijk ook gewoon lekker koelen? Het antwoord is kort: Ja, dat kan.

Maar het is niet zo simpel als op een knopje drukken en hopen op het beste. Laten we het even rustig uitpluizen, zonder ingewikkelde technische praat. Want er is een groot verschil tussen "het kan een beetje" en "het zorgt voor een aangenaam fris huis".

De basis: Hoe draait een warmtepomp de boel om?

Om te begrijpen waarom sommige warmtepompen koelen en andere niet (goed), moeten we even snel kijken naar wat het apparaat eigenlijk doet. Een warmtepomp is eigenlijk een soort airco die je kunt gebruiken als je hem nodig hebt, maar dan in één apparaat.

In de winter trekt de warmtepomp warmte uit de buitenlucht (of de grond) en pompt die naar binnen.

Slimmeriken weten al dat dit niet "nieuwe" warmte maakt, maar warmte verplaatst. In de zomer draai je dat proces simpelweg om. In plaats van warmte van buiten naar binnen te halen, haal je de warmte uit je huis en gooi je die naar buiten. Bam. Koele lucht blijft over.

Het antwoord op de hoofdvraag: Kan elk model dit?

En nu het harde antwoord op de titelvraag: Nee, absoluut niet elk model warmtepomp kan koelen.

Sterker nog, de meeste warmtepompen die specifiek bedoeld zijn voor vloerverwarming of alleen verwarming, kunnen geen koude lucht produceren. Ze missen simpelweg de techniek om de boel om te draaien. Als je zomaar een warmtepomp koopt zonder hierop te letten, koop je in feite een dure verwarming die in de zomer nutteloos stil staat.

De drie soorten warmtepompen die (kunnen) koelen

Je moet dus specifiek zoeken naar een model dat "reversibel" is, ofwel beschikt over een koelstand. Om de warboel te voorkomen, hebben we het over drie hoofdcategorieën. Dit zijn de populairste opties die je op de markt vindt.

• Lucht-lucht warmtepompen (De bekende airco): Dit is de meest voor de hand liggende optie als je wilt koelen. Denk aan de wandmodellen van merken als Daikin, Mitsubishi Electric of LG. Dit zijn vaak de systemen die je ook in kantoren ziet. Ze hebben een binnenunit en een buitenunit. Ze zijn uitstekend in staat om te koelen, vaak met een hoog vermogen. Het nadeel? Ze hangen als een bakbeurt aan je muur en passen niet altijd in een strak interieur.
• Lucht-water warmtepompen (Hybride systemen): Dit zijn de systemen die vaak in bestaande huizen met radiatoren worden geplaatst. Ze gebruiken de buitenlucht om het water in je CV-circuit te verwarmen. Om te koelen is het vaak wel nodig dat je speciale ventilo-convectoren (zoals fancoils) plaatst. Zonder deze toevoeging koelen ze namelijk niet. Dit is vaak een ingewikkelde verbouwing, maar wel een die zeer efficiënt kan zijn.
• Grondwarmtepompen (Lucht-water of Water-water): De Rolls-Royce onder de pompen. Omdat de temperatuur in de grond redelijk constant is (rond de 10 tot 15 graden), is dit ideaal voor koelen. Je pompt dan koud water door je vloer of door speciale plafondplaten. Dit zorgt voor een heerlijke, gelijkmatige verkoeling. Dit is vaak geen "lucht" koelen, maar stralingskoeling. Dit voelt erg fijn aan, maar de installatiekosten zijn extreem hoog (vaak ver boven de €15.000).

Wat maakt het verschil? Inverter technologie

Als je gaat kijken naar lucht-lucht of lucht-water systemen, kom je vaak de term "Inverter" tegen. Dit is geen marketingfluf, het is essentieel voor goed koelen.

Een ouderwetse warmtepomp (zonder inverter) gaat als een binary switch: aan of uit. Vol vermogen of stoppen. Dit zorgt voor temperatuurschommelingen en een hoger energieverbruik.

Een warmtepomp met invertertechnologie kan zijn vermogen regelen. Hij kan zachtjes draaien of vol gas geven.

Dit betekent dat hij veel stiller is en veel constanter de temperatuur houdt. In de zomer is dit goud waard. Je wilt geen apparaat dat continue hard aan- en uitgaat. Je wilt een stille breeze die de temperatuur constant op peil houdt.

De kracht van vloerkoeling (en plafondkoeling)

Als je een warmtepomp laat installeren, denk dan vooral aan vloerkoeling. Dit is vaak de beste manier bij een warmtepomp in combinatie met vloerverwarming.

Waarom? Koude lucht zakt niet. Koude lucht van een airco aan de muur blaast vaak direct naar beneden en zorgt voor koude voeten en een warm hoofd. Dat is oncomfortabel. Vloerkoeling werkt anders.

Door koud water door je vloerverwarmingssysteem te pompen, koelt de vloer af. De lucht boven de vloer wordt afgekoeld en stijgt langzaam op.

Dit zorgt voor een omgekeerde straling: je voelt geen koude wind, maar een aangename, gelijkmatige temperatuurdaling in de hele ruimte.

Het voelt alsof je in de schaduw van een bos loopt. Heerlijk. Let wel op: Vloerkoeling kan in extreme gevallen (zeer hoge luchtvochtigheid) zorgen voor condensatie op de vloer. Moderne systemen hebben hier slimme sensoren voor, maar het is iets om je bewust van te zijn.

Hoe goed werkt het eigenlijk? De cijfers

We willen weten of het zuinig is. Niemand wil in de zomer een energierekening waar je u tegen zegt.

De efficiëntie van koelen heet de EER (Energy Efficiency Ratio). Dit getal zegt: hoeveel koelvermogen (in kWh) krijg ik per verbruikte kWh elektriciteit? Een goede lucht-lucht warmtepomp heeft vaak een EER van 4 tot 6.

Dat betekent: voor elke euro aan stroom die je verbruikt, krijg je 4 tot 6 euro aan koeling terug. Dat is erg efficiënt.

Zeker in vergelijking met een ouderwetse mobiele airco (die vaak een EER van 2 of minder heeft).

Als je de zonnewering sluit en het huis goed isoleert, kan een warmtepomp een huis van 100m² prima koel houden zonder dat de meter te snel draait.

De valkuilen: Waarom het soms tegenvalt

Het klinkt allemaal perfect, maar er zijn een paar harde realiteiten waar je rekening mee moet houden.

1. De buitentemperatuur: Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht. Ook bij warmtepomp prestaties bij strenge vorst is het goed om te weten dat als het buiten 35 graden is, het voor de machine best lastig is om die warmte af te voeren. De efficiëntie kan dan iets dalen.

Zodra het buiten boven de 35-40 graden komt, kunnen sommige systemen de koeling beperken of uitschakelen om de compressor te beschermen. 2.

De isolatie: Dit is heilig. Als je huis slecht geïsoleerd is, stroomt de warmte naar binnen alsof het water is.

Een warmtepomp kan een slecht geïsoleerd huis in extreme hitte gewoon niet bijbenen. Dan blijf je een benauwde boel houden. Zonwering is hierbij je beste vriend.

3. Luchtvochtigheid: Een lucht-lucht warmtepomp voor verwarming en koeling ontvochtigt de lucht automatisch.

Dit voelt heerlijk fris, maar het water dat eruit komt moet ergens heen. Bij vloerkoeling is dit minder een issue, maar bij wandunits moet je een afvoerslang aanleggen voor het condenswater.

Is het wat voor jou?

Wil je je huis koelen met je warmtepomp? Als je erover denkt om er eentje te (laten) installeren, is het antwoord: Ja, doe het.

Het is verreweg de meest energiezuinige en comfortabele manier om je huis op temperatuur te houden. Je vermijdt die lelijke slangen door het raam en je hebt geen lawaaierige motor in de woonkamer. Zorg wel dat je het juiste type koopt.

Vraag je installateur nadrukkelijk naar de koelmogelijkheden. "Gaat dit systeem ook koelen?" en "Hoeveel graden kan het verlagen?".

En als je budget het toelaat: combineer het met vloerkoeling. Dat is pas echt genieten van de zomer.